✅صحیفه سجادیه کتاب به یاد گار مانده از امام سجاد علیه السلام است که حاوی دعاهای امام سجاد است که به وسیله امام باقر علیه السلام ثبت شده است واین گوهر گرانقیمت امروز در اختیار ما  قرار دارد کتابی که فقط مجموعه ای از دعا ها نیست بلکه مخزن معارف اخلاقی وعرفانی و تعلیم دهنده وظایف  سیاسی واجتماعی است واز همه مهم تردراین کتاب امام سجاد مارا با مسئولیت های انسانی خود آشنا می سازد و روح  احساس مسئولیت درقبال خود وجامعه وخداوند را در کالبد خواننده این کتاب می دمد . موضوعی که هدف همه انبیاء الهی وامامان بزرگوار بوده که انسان وجامعه ای با روحیه احساس مسئولیت بسازنند واز جمله در  دعای ۳۸صحیفه، امام سجاد (ع)  از خداوند متعال در نقص انجام برخی وظایف و مسئولیت هاپوزش می طلبد .

✅اللَّهُمَّ إِنِّي أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِنْ مَظْلُومٍ ظُلِمَ بِحَضْرَتِي فَلَمْ أَنْصُرْهُ، وَ مِنْ مَعْرُوفٍ أُسْدِيَ إِلَيَّ فَلَمْ أَشْكُرْهُ، وَ مِنْ مُسِي‌ءٍ اعْتَذَرَ إِلَيَّ فَلَمْ أَعْذِرْهُ، وَ مِنْ ذِي فَاقَةٍ سَأَلَنِي فَلَمْ أُوثِرْهُ، وَ مِنْ حَقِّ ذِي حَقٍّ لَزِمَنِي لِمُؤْمِنٍ فَلَمْ أُوَفِّرْهُ، وَ مِنْ عَيْبِ مُؤْمِنٍ ظَهَرَ لِي فَلَمْ أَسْتُرْهُ، وَ مِنْ كُلِّ إِثْمٍ عَرَضَ لِي فَلَمْ أَهْجُرْهُ. أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ يَا إِلَهِي مِنْهُنَّ وَ مِنْ نَظَائِرِهِنَّ اعْتِذَارَ نَدَامَةٍ يَكُونُ وَاعِظاً لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنْ أَشْبَاهِهِنَّ.

✅فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اجْعَلْ نَدَامَتِي عَلَى مَا وَقَعْتُ فِيهِ مِنَ الزَّلَّاتِ، وَ عَزْمِي عَلَى تَرْكِ مَا يَعْرِضُ لِي مِنَ السَّيِّئَاتِ، تَوْبَةً تُوجِبُ لِي مَحَبَّتَكَ، يَا مُحِبَّ التَّوَّابِين.َ

✅خدايا، از تو پوزش مي‌خواهم اگر در حضور من بر مظلومي ستم رفته و من او را ياري نكرده‌ام و در حقِ من احساني صورت گرفته و سپاسگزار آن نبوده‌ام وخطاكاري از من پوزش خواسته و من آن را نپذيرفته‌ام، و نيازمندي از من چيزي طلب كرده و من به او نبخشيده‌ام، و مؤمني بر گردن من حقي د اشته و من آن را به جا نياورده‌ام، و عيب مؤمني بر من آشكار گرديده و آن را نپوشانده‌ام، و گناهي به من روي آورده و از آن كناره نجسته‌ام.اي معبود من، از همه‌ي اين خطاها و همانند آنها از تو پوزش مي‌طلبم؛ پوزشي از روي پشيماني كه مرا در رويارويي با نظاير آنها، اندرز دهنده‌اي باشد.

✅پس بر محمد و خاندانش درود فرست و چنان كن كه پشيماني من از لغزش‌هايي كه دچارشان شده‌ام ـ و تصميم من بر ترك بدی هایی كه برايم پيش مي‌آيد ـ توبه‌اي باشد كه براي من دوستي‌ات را در پي آوَرَد. اي دوست‌دار توبه كاران.

✅ در این دعا احساس مسئولیت در برابر خداو جامعه موج می زند و گرچه امامان، معصوم هستند اما در مقابل خداوند متعال وظایفی که دارند خود را مسئول می بینند وبه خاطر  معرفت به  عظمت الهی ودرک حساسیت موقعیت خود همواره دربرابر خداوند خودرا کوچک ومحتاج مغفرت  می بینند  وهمین روحیه عدم تکبر و خودرا در مقابل خداوند ونعمت هایش کوچک و  ناتوان از شکر دیدن و داشتن روحیه تواضع به ایشان لیاقت امامت را عطا نموده است آنان  چون در اوج احساس بندگی وکوچکی و تواضع در مقابل خداوند بوده اند شایستگی  دریافت اسرار الهی را یافته اند که به قول حافظ اهل ادعا وخود بزرگ بین محروم از اسرار الهی  هستند:

بامدعی نگویید اسرار عشق ومستی
تا بی خبر بمیرد در درد خود پرستی

✅ورود در خدا پرستی، ندیدن خود وکمالات خود و خود را در مقابل خداوند و معبود خوار وحفیف دیدن است واین گوهر  ادب بندگی است .

✅ همچنین امام از آنجا که  دو موقعیت دارد نخست این که پیشوا ورهبر جامعه است و واسطه رساندن  فیض وهدایت الهی به مردم است و دوم این که نماینده مردم در پیشگاه الهی است و لذا امام وقتی سخن از گناه وخطا می گوید بیشتر ناظر به مقام نمایندگی است و از زبان همه مومنان درواقع سخن می گوید و عذر خواهی امام در نگاه جمعی به اعمال مجموعه مومنان است.

✅ همان طور که در ابتدای نوشته بیان شد امام می‌خواهد انسان وجامعه مسئولیت شناس ، بسازد و آن روز آنچه به عنوان ابزار مهم تربیتی در اختیار امام بوده همین دعاست و ایشان در دعا آموزگار ما ومعلم ما در شناساندن تکالیف وظایف خود در نسبت با خدا وسایر انسان ها ست و شاه کلید تعلیم وتربیت امام نیز نفی ظلم و پرهیز از ظلم های کوچک وبزرگ است .